To nie jest metafora.

W Polsce zanieczyszczenie powietrza zabija ok. 47 000 ludzi rocznie. Najwyższy wynik w całej Unii Europejskiej. 8 z 10 najbardziej zanieczyszczonych miast w UE leży właśnie tutaj. Koszt ekonomiczny tej sytuacji? Do €60 mld rocznie — ok. 13% polskiego PKB.

Polska od lat próbuje to odwrócić. Program wymiany kotłów, dotacje, regulacje antysmogowe. Efekty są widoczne — stężenie PM2.5 spadło z 33 do 14,5 µg/m³ w ciągu 13 lat. Ale planowana data pełnego odejścia od węgla to wciąż 2049.

30 lat walki. I jeszcze 25 do końca.

Ukraina stoi dziś przed innym wyborem.

Rosyjskie ataki zniszczyły znaczną część ukraińskiej infrastruktury energetycznej — tej opartej na węglu i przestarzałych elektrociepłowniach. To tragedia. Ale badacze ze Springer Nature, w raporcie opublikowanym w tym roku, stawiają niewygodną tezę: odbudowa energetyki od zera to historyczna szansa, żeby nie powtórzyć błędu, który Polska i reszta Europy popełniała przez dekady.

Ukraińskie termalne elektrownie węglowe odpowiadają za ok. 29% wszystkich szkodliwych emisji w kraju. Co więcej — generują 72% całkowitych emisji popiołów lotnych ze wszystkich elektrowni w UE, Energy Community i Turcji łącznie. Roczny koszt zdrowotny tych emisji dla Ukrainy: €3,2 mld.

I to dane sprzed pełnowymiarowej inwazji.

Zamiast odbudowywać to od nowa — Ukraina może postawić od razu na OZE. Rozproszone jednostki 5–100 MW. Panele na dachach budynków publicznych. Farmy wiatrowe w gminach. Systemy, które nie zatruwają powietrza i nie generują miliardowych rachunków zdrowotnych.

Polska wie, jak wygląda ta faktura. I jak trudno ją odwrócić.

W FREOIOZ pracujemy na styku obu krajów. Znamy polskie doświadczenia i rozumiemy ukraińskie realia. Wiemy też, jakie instrumenty finansowe — europejskie, bilateralne, grantowe — są dziś dostępne dla ukraińskich samorządów i przedsiębiorców, którzy chcą inwestować w OZE.

Chcesz wiedzieć, od czego zacząć? Napisz do nas lub odwiedź www.freoioz.pl.

#OZE #Ukraina #Polska #ZdrowiePowietrze #TransformacjaEnergetyczna #FREOIOZ

📎 Źródła:
Springer Nature (2026) — https://link.springer.com/chapter/10.1007/978-3-032-02881-5_6
HEAL Poland (2025) — https://www.env-health.org/polish-health-experts-call-for-a-coal-phase-out-as-smog-season-starts/
CREA Ukraine Coal Health Impacts — https://energyandcleanair.org/wp/wp-content/uploads/2021/09/Ukraine-coal-health-impacts.pdf